Cerpen Bahasa Jawa "Kotak Kosong"

Crita Cekak
Dening: Sutardi MS Dihardjo

Pak Marno nyawat-nyawatake esem, ngumbar polatan sumeh lelamisan marang saben wong sing arep mlebu bilik kanggo nggunakake hak politike. Siji mbaka siji wong-wong sing maune ora tau mlebu petungane sajroning rong periode dheweke nglungguhi jejere bapake wong sadesa, saiki katon nyata pigunane. Kabeh katon yen banget dibutuhake kanggo ngegolke pencalonane garwane. Kanca-kancane dolanan nalika isih cilik tumeka  jejaka, kira-kira rong puluh taun - telung puluh taun kepungkur, sing wis suwe ora katon merga ketutup kesombongane rumangsa dadi wong paling kuwasa sadesa, saiki katon melok baris neng ngarepe mamerake ajining hak sing diduweni. Hak sing bisa  gawe kasil lan orane gegayuhane.

Kabeh kuwi nuwuhake pengarep-arep. Nanging pengarep-arep sing melik-melik, kebat-kebit, cat murub cat ora. Luwih-luwih yen ngelingi wis rong periode kalungguhan Lurah,  dheweke ora  tau nyrawungi kanthi becik kanca-kanca sing ndhisik tau ndhukung dheweke ing pencalonan Lurah periode kapisan.  Merga rumangsa dikhianati, ing pencalonane periode kaping loro kanca-kanca kuwi wis malik ndhukung calon liya. Untung kanthi bantuan bala-balane saka golongane preman kampung, Pak Marno isih bisa menangake pilihan kanthi cara nindakake ancaman marang warga desa sing lugu lan kurang pendidikan. Nanging cara kaya mengkono kuwi wektu iki apa isih ampuh katindakake  kanggo menangake pencalonane garwane senajan mung mungsuh Kotak Kosong? Politik premanisme desa sing ditindakake Pak Marno wis kasil nggawe pilihan Lurah wektu iki mung muncul jago tunggal tanpa pesaing. Nanging apa bisa politike kuwi nggawe jago tunggal dadi jago kapilih? Pak Marno ora patiya yakin. Atine isih sangga runggi yen ngelingi kedadeyan sing kagelar ing malam midodareni mau bengi. 

”Muga-muga kanca-kancaku isih eling kekancane marang aku gek jaman semana, lan banjur gelem nyoblos gambar Pari, ” mengkono wola-wali pengarep-arepe Pak Marno kanthi rasa kang ampang.
Beda karo rong periode kepungkur, wektu iki Pak Marno ora lungguh ing kursi calon Lurah, merga masa kalungguhan Lurah dibatesi mung rong periode. Nanging wektu iki dheweke lungguh ing kursi pendhamping, ndhampingi garwane sing nyalonake Lurah pinangka jago tunggal. Satemene Bu Marno ora nyalonake Lurah, nanging dicalonake. Tegase Bu Marno dipeksa nyalonake dening Pak Marno! 

Calon Lurah periode iki mung ana jago tunggal merga ora ana calon liya sing nglamar. Satemene ora merga lemah bengkoke ora apik utawa ora nduwe pametu sing murwat saengga ora ana warga liya sing kepengin nyalonake dadi Lurah. Bengkoke apik, nyandhak wolulas pathok, lemahe subur, lembarane jembar-jembar, ora nggon pitikan, lan ilen-ilene banyu gampang. Banyu mili terus senajan ing wektu ketiga dawa. Nanging sejatine wong-wong sing maune duwe karep nyalon padha wedi merga trik-trik licik pokal gawene  Pak Marno nalika isih njabat Lurah lan sawise mantan.
Satemene ana wong loro sing wis tau ungup-ungup arep njago lurah. Sing kapisan  Pak Bayan Kabul. Piyayine isih enom, pinter srawung, lan seneng nggatekke sambat sebute wargane. Kathik wis duwe pengalaman ing pemerintahan pinangka bayan sing disuyudi wong-wong sakabayanan. Cekake Pak Bayan iki satemene dadi pengarep-arepe wargane kanggo nggenteni mimpin desane. Nanging kabar pencalonane cepet mleret, ilang ora kocap, merga Pak Bayan mundur sawise oleh pengancam saka Bandhol, preman kampung kongkonane Pak Lurah Marno.

Sawise Pak Bayan mundur, ana pensiunan pegawe Pemda asmane Pak Bambang, sing wis wiwit ngumpulake sedulur-sedulure lan tangga-tanggane kanggo mbentuk tim sukses utawa kadher. Ngerti-ngerti bengi candhake gendheng omahe padha rontok, pecah, dibalangi watu dening preman-preman kongkonane Pak Marno. Ora mung kuwi. Bengi candhake maneh, ngarep omahe  disatroni bocah-bocah brandhalan, dikepung bocah-bocah ora nggenah nggeber-nggeber gas montore sing wis dicopot sarangan knalpote, karo bengak-bengok ngancam Pak Bambang sakulawarga. Dhasar bocah-bocah kuwi sadurunge wis digawe mendem omben-omben minuman keras, solahe  bedhigasan urakan kaya buta rambut gimbal nggegilani.

Sidane Pak Bambang uga mbatalake niyate nyalonake Lurah. Senajan kadhere janji sedhiya  dadi bentenge Pak Bambang sakulawaga, nanging Pak Bambang tetep ora gelem mbacutake. Sebab ora bakal dheweke neng ngendi-ngendi tansah dikawal kadher-kadhere. Ing sawijining wektu mesthi salah siji anggota keluwargane bakal ketemu karo preman-preman balane Pak Marno dhewekan tanpa kawalan. 

Amarga kahanan sing wis digawe kaya mengkono kuwi, mula ora aneh yen saiki mung ana calon tunggal sing lungguh ing kursi calon Lurah. Kuwi wae jagone sawijining wanita, garwane mantan Lurah. Sing luwih mrihatinake, Bu Marno manggung mung merga dipeksa dening Pak Marno, ora saka gregete dhewe. Pancen satemene Bu Marno ora karep, nanging amarga ana pamrih kanggo nutupi kebobrokane nalika njabat Lurah sadurunge, Pak Marno meksa Bu Marno kudu  njago ing pilihan Lurah wektu iki. Pinangka jejere wanita sing bekti marang kakunge, senajan kanthi kepeksa Bu Marno bisane mung manut. ***

Pak Marno isih mesam-mesem lamis karo nggawe petungan jroning batin kanggo nggedhekake atine sing wiwit goreh. Dheweke ngetung untung rugine yen pilihan iki nganti gagal. Untung rugine mungguhe desa lan mungguhe pribadine. Nalika candhakane ketemu kemungkinan bojone bisa ora kepilih merga tumindake dheweke kepungkur, dheweke ngeyem-yem atine kanthi ngarep-arep, muga-muga wargane dha eling kabeh kabecikane bojone marang masyarakat,  saengga bisa nutupi kebobrokan sing wis ditindakake.

”Bojoku kudu menang! Ora kena ora! Kebangeten ’pa, mung mungsuh Kotak Kosong wae kok bisa kalah? Ngenekake pilihan Lurah kuwi ragade akeh. Apa iya wong-wong arep nggagalake pilihan Lurah saiki, sing ateges saya nguras dhuwit Kas Desa? Yen bener kaya mengkono, Lurah sing dipilih sabanjure bakal saya rekasa. Merga bengkoke mesthi saya kelong dinggo wragad pilihan Lurah sing nganti ping pindho. Terus sapa sing gelem nyalonake yen kaya mengkono? Ahhh... ora bakal! Ora bakal bojoku sing pinter lan sregep mimpin PKK lan Posyandu kuwi dikalahake mungsuh Kotak Kosong. Durung karuwan wong sing njago mengko luwih apik tinimbang bojoku! Kotak Kosong kuwi paling isine mung wong-wong sing serik lan lara ati nalika takpimpin. Kamangka gunggunge wong kaya mengkono kuwi takkira ora akeh. Akeh-akehe wong padha ora perduli marang sing taktindakake ing pemerintahan desa. Wong kaya mengkene iki mesthi bakal nonton kepinteran, kasregepane sarta kiprahe bojoku ing PKK, Posyandu, lan pasrawungan. Wong-wong kaya mengkene iki mesthi bakal milih bojoku kanthi nyoblos gambar Pari. Apa meneh ibu-ibu PKK lan pengurus Poyandu, wis mesthi bakal milih bojoku, ora bakal milih Kotak Kosong,” kandhane Pak Marno jroning ati nggawe petungan kanggo ngeyem-yemi atine dhewe sing satemene lagi goreh. Ora patiya yakin karo petungane dhewe.

”Aku wis ngetokake dhuwit sing ora sethithik kanggo ngragadi kadher-kadherku, Bandhol sakancane.  Pira wae dhuwit sing dijaluk waton kanggo golek dhukungan mesthi takwenehi. Dinggo ngenekake lomba mancing, ngenekake cembengan, nggo mangan-mangan, apa mung dinggo tuku ndem-ndeman karo cah enom-enom, wis ora etungan mesthi takwenehi. Merga wis tak uja dhuwit, Bandhol mesthi nyambut gawe tenanan golek dhukungan. Lan Bandhol sakancane mesthi bakal saya kendel meden-medeni wong-wong sing padha ora gelem ndhukung bojoku,” Pak Marno etung-etung ragad sing wis ditokke.

”Awas yen nganti bojoku kalah mungsuh Kotak Kosong! Kuwi ateges Bandhol sakancane ora nyambut gawe tenanan. Dhuwitku mesthi padha dipek dhewe-dhewe, ora ditanjakake kanggo nyeneng-nyenengake wong-wong supaya ketarik ndhukung bojoku. Awas yen nganti kaya mengkono, tak pecat  tenan kowe Bandhol sabalane! Trima ora nduwe pengawal aku yen mung kaya mengkono cara nyambut gawemu....!” pangancame Pak Marno jroning ati marang wong-wong  sing dindelake.

Nanging yen kelingan marang laporane Sentul mau bengi ing malem midodareni, atine kebak rasa was sumelang. Sentul,  anggota preman balane Bandhol sing uga didhapuk pinangka kadhere Bu Marno, nalika ditugaske ngeterke sega wungkus nyang  posko pendhukung Bu Marno ing kulon kali, nalika ngliwati dhukuhe Pak  Kabul weruh ana posko sing dinggo kumpul wong akeh. Mbareng ditiliki jebul dudu posko kadhere Bu Marno.  Wong-wong ndlidir teka mrono, saya suwe saya akeh. Sentul krungu yen posko kuwi mujudake posko Kotak Kosong. Aneh, ora duwe jago kok duwe posko. Apa karepe? Sapa sing arep dipilih didadekake Lurah? Pikirane Sentul sing mung sekolah SD ora lulus, ora gaduk. Apa iya wong-wong kuwi padha arep nggagalake Pilkades? 

Sentul lapor marang Panitiya. Nalika Panitiya, hansip/linmas, polisi lan tentara teka arep mbubarake posko kuwi, dumadakan Mas Indiyoko, mahasiswa Stisipol sing lagi semangat-semangate ngecakke kuliah ilmu politike mbela. Jarene iki hak politike rakyat. Dijamin dening paugerane negara ngenani kebebasan berkumpul, berserikat, lan ngetokake panemu. Pungkasane aparat keamanan trima mundur, ora sida mbubarake posko sing pancen ora duwe sediya arep ngraman marang negara. Malah-malah nalika sabanjure dingerteni yen posko-posko kaya mengkono kuwi jebul gunggunge akeh, sumebar ing saindhenge desa, Panitiya lan aparat keamanan banjur jaga-jaga.

Aparat keamanan kabeh dikerigake kanggo jaga-jaga lan luwih waspada. Ora kuwatir yen wong-wong posko Kotak Kosong bakal nggrudug nyerang poskone Bu Marno, nanging kekuwatiran malah tuwuh yen nganti bocah-bocah brandhalan lan preman-preman saka poskone Bu Marno nganti nggrudug nyerang posko Kotak Kosong kuwi. Mula saperangan gedhe aparat keamanan malah siaga ing sacerake posko Kotak Kosong. Dadi malah kaya antuk pakurmatan sing luwih gedhe. Luwih-luwih mbareng ngerti yen balane Bandhol wis siap-siap arep nyerbu kanggo mbubarake posko Kotak Kosong, aparat keamanan banjur ngebel nyang Polsek lan Koramil kanggo nambah personil keamanan.

Pak Marno dadi bingung lan kuwatir. Dheweke cubriya, aja-aja sing ngedegake posko Kotak Kosong kuwi Pak Bayan Kabul sing duwe karep arep nggagalake Bu Marno sing lagi njago Lurah.
”Dasar Bayan edan, ora ngerti males kabecikane uwong! Ndhisik sapa sing ngangkat dadi bayan saka wong lonthang-lanthung ora duwe gawean. Saiki mbareng wis dadi bayan sing dijeni uwong sadesa, malah mungsuhi, ora gelem mbantu,” panggrundele Pak Marno nggetuni tumindake Pak Bayan Kabul marang dheweke.

”Tul. Coba tlesihen, sapa sejatine sing ngedegake posko-posko kuwi! Lan sapa wae sing ndhukung posko kuwi? Aku kepingin ngerti. Sukmben yen Bu Marno wis dadi Lurah, yen ana dum-duman bantuan, wong-wong kuwi ora perlu diwenehi. Tak tunggu laporanmu cepet ing kamar mburi,” perintahe Pak Marno marang Sentul.

”Siap, Pak Lurah,” wangsulane Sentul lan cepet-cepet budhal ngliwati tamu-tamu sing lagi padha jejagongan karo pesta ondrowino ing ruwang tamu lan latar ngarep. 

Ing latar ngarep sing dipayoni tendha tratak, Bu Marno lagi nyalami tamu-tamu sing padha teka menehi dhukungan, mbuh ndhukung tenanan apa mung ethok-ethok ndhukung.  Beteke mung pengin nonton swasana karo melu pesta warung tiban gratis. Ditambah ngarep-arep mulihe entuk salam tempel ora ketang amplop isi dhuwit rong puluh ewu.

”Pak Lurah, jebul ingkang ngedegaken posko Kotak Kosong punika kanca-kancane Pak Bayan Kabul lan Pak Bambang. Ingkang dados tetunggule Mas Sapto kaliyan Mas Indiyoko, mahasiswa Stisipol ingkang sampun kondhang vokal punika,” laporane Sentul sawise bali saka madik-madik nonton kahanane posko Kotak Kosong sing madeg ing pirang-pirang panggonan. 

”Tiyang-tiyang sasampunipun saking mrika nggadhahi kode ajakan menawi sami pinanggih ngeten niki, ” kandhane Sentul karo  nuduhake pucuk driji jempol digathukake pucuk driji  panudhing, ing tengah-tengah katon bolongan kosong.

Krungu laporane Sentul, Pak Marno dadi saya kuwatir. Pak Marno dhawuh ngundang Bu Marno supaya mlebu neng kamar mburi. Arep dijak ngrembug siasat kanggo ngadhepi kahanan ora kanyana-nyana sing ora dipetung sadurunge. (Ana candhake)

Pangripta: Sutardi MS Dihardjo
Alamat: Dk. Bendogantungan II, RT/RW 002/007 Desa Sumberejo, Kecamatan Klaten Selatan
KLATEN 57422
Nomor HP: : 085642365342
e-mail: sutardimsdiharjo@yahoo.com

Related posts:

No response yet for "Cerpen Bahasa Jawa "Kotak Kosong""

Post a Comment